Bij het RTL Nieuws was er een item: Steeds meer jonge mensen krijgen darmkanker en omdat de omgeving, zelfs de medische wereld, deze ziekte alleen met oudere mensen in verband brengt, wordt de ziekte, met alle gevolgen van dien, lang over het hoofd gezien.
De laatste jaren stijgt het aantal diagnoses bij jongvolwassenen schrikbarend. Jongere mensen hebben een grotere kans om aan de ziekte te sterven. Dat komt doordat bij jonge mensen nu nog niet vaak aan darmkanker wordt gedacht en de ziekte daardoor vaak later wordt ontdekt.
Alarmerende cijfers
Uit recente onderzoeken blijkt dat het aantal gevallen van darmkanker onder mensen jonger dan 50 jaar wereldwijd toeneemt. In sommige landen, zoals de Verenigde Staten [1 – zie onderaan dit blog voor bronnen] en Nederland [2], is er zelfs sprake van een stijging van 50% in de afgelopen decennia.
Geen ouderdomsziekte meer
Hoewel darmkanker traditioneel werd beschouwd als een ziekte die vooral oudere mensen treft, laten de nieuwe cijfers zien dat dit beeld niet meer klopt. Jongere mensen krijgen vaker de diagnose, en vaak ook in een verder gevorderd stadium, omdat er minder bewustzijn en preventieve screening in deze groep is. Dit maakt vroege detectie en preventie des te belangrijker.
Mogelijke oorzaken
De stijging van darmkanker bij jongvolwassenen wordt door wetenschappers in verband gebracht met meerdere factoren [3]:
- Voeding en leefstijl – De moderne westerse leefstijl bevat veel bewerkte voedingsmiddelen, suikers en dierlijke producten, wat bijdraagt aan een verhoogd risico.
- Weinig beweging – Een sedentaire levensstijl vergroot de kans op obesitas en ontstekingsprocessen die kanker kunnen bevorderen.
- Veranderingen in de darmflora – Antibioticagebruik, bewerkte voeding en andere factoren kunnen de darmflora verstoren en het risico op kanker verhogen.
- Omgevingsfactoren – Vervuiling, pesticiden en chemische toevoegingen in voedsel kunnen bijdragen aan celmutaties.
- Genetische factoren – Hoewel erfelijkheid een rol speelt, is dit slechts in een klein percentage van de gevallen de hoofdoorzaak.
Leefstijl heeft een grote en directe impact
Een van de meest invloedrijke factoren bij het ontstaan van darmkanker is leefstijl. Wat je eet, hoeveel je beweegt en hoe je je lichaam verzorgt, heeft een directe invloed op je darmgezondheid. Voeding kan ontstekingen remmen of juist bevorderen, en de keuze voor plantaardige versus dierlijke voeding blijkt hierin een belangrijke rol te spelen.
Trend van veel vlees eten
Steeds meer mensen eten grote hoeveelheden vlees, mede door de populariteit van eiwitrijke diëten en fastfood. Vooral rood en bewerkt vlees (zoals worst en ham) worden in verband gebracht met een verhoogd risico op darmkanker [4]. Wereldwijd nemen campagnes toe om de consumptie van deze producten te verminderen, maar de trend om vlees als hoofdbron van eiwit te zien blijft groeien.
Hoe ongezond is veel vlees eten?
Onderzoeken tonen aan dat een hoge consumptie van rood en bewerkt vlees schadelijk is voor de darmwand en het risico op darmkanker vergroot [5]. Vlees bevat hormonen en andere stoffen die ontstekingsbevorderend kunnen werken. Bovendien leidt een dieet met veel vlees vaak tot een tekort aan vezels, die essentieel zijn voor een gezonde darmfunctie.
Risico’s van vlees en veel vlees eten op langere termijn
- Verhoogd risico op darmkanker – WHO heeft bewerkt vlees geclassificeerd als kankerverwekkend en rood vlees als waarschijnlijk kankerverwekkend.
- Darmproblemen en ontstekingen – Een vezelarm dieet verstoort de darmflora en kan leiden tot ontstekingsziekten.
- Hoger cholesterol en hartziekten – Veel vlees eten draagt bij aan een hoger cholesterol en een verhoogd risico op hart- en vaatziekten.
- Impact op het milieu – De productie van vlees is een van de grootste vervuilers en draagt bij aan klimaatverandering.
Gezonde effecten van plantaardige voeding
Gelukkig kan een verschuiving naar meer plantaardige voeding veel gezondheidsvoordelen opleveren [6]:
- Meer vezels – Vezels ondersteunen een gezonde darmflora, verbeteren de stoelgang en verminderen ontstekingen.
- Beschermende antioxidanten – Plantaardige voeding bevat veel vitamines, mineralen en antioxidanten die cellen beschermen tegen schade.
- Betere darmgezondheid – Door meer groenten, fruit, peulvruchten en volkoren producten te eten, ondersteun je de goede bacteriën in je darmen.
- Verlaagde kans op chronische ziekten – Een plantaardig dieet wordt in verband gebracht met een lager risico op kanker, hartziekten en diabetes.
Het belang van vezels
Vezels spelen een cruciale rol in de darmgezondheid. Ze helpen om de darmflora in balans te houden, bevorderen een regelmatige stoelgang en verminderen de blootstelling van de darmwand aan schadelijke stoffen. Voedingsmiddelen zoals groenten, fruit, volkoren granen en peulvruchten zijn uitstekende bronnen van vezels en kunnen een beschermend effect hebben tegen darmkanker [7].

Voorkomen is beter dan genezen
Wat je eet of laat staan, heeft niet alleen een effect op de korte termijn, maar ook op de lange termijn. Soms kan een vleesgericht dieet in het begin gunstig lijken. Dit komt bijvoorbeeld doordat je minder ongezonde snacks en suikers eet of omdat je stopt met voedingsmiddelen waar je overgevoelig voor bent. Maar deze schijnbare voordelen zeggen weinig over de langetermijneffecten.
Neem als voorbeeld bonen. In het begin kunnen ze winderigheid of kramp veroorzaken, maar na verloop van tijd past je darmflora zich aan en verdwijnen deze klachten. Bij veel vleesconsumptie gebeurt juist het tegenovergestelde: het gebrek aan vezels, vitamines en antioxidanten kan na verloop van tijd gezondheidsschade veroorzaken en het risico op darmkanker verhogen.
Het belang van een gezonde leefstijl
Kanker krijgen en overleven is niet niets. Wanneer je kanker overleeft, loop je risico op zogenoemde ‘late effecten’ van de behandeling. Voorbeelden hiervan zijn nieuwe tumoren als gevolg van bestraling of chemotherapie, en hartschade door bepaalde chemo-medicatie. Daarnaast ervaren veel ex-kankerpatiënten langdurige vermoeidheid, een verminderde lichamelijke conditie, concentratieproblemen en geheugenverlies. Deze klachten kunnen een aanzienlijke impact hebben op het dagelijks leven en het vermogen om te werken [8].
Het belang van een gezonde leefstijl, zowel preventief als na kanker, kan daarom niet genoeg benadrukt worden. Een vezelrijk, plantaardig voedingspatroon kan helpen om je lichaam te ondersteunen – niet alleen voor nu, maar ook voor de lange termijn.
De bijdrage van RTL Nieuws kun je hier bekijken: RTL Nieuws – Steeds meer jonge mensen met darmkanker
Boekentip: Undo It!
Ben je geïnspireerd om meer te leren over hoe leefstijl je gezondheid kan beïnvloeden? Dan is het boek Undo It! (In het Nederlands: Maak het ongedaan!) van Dr. Dean Ornish, de wereldberoemde pionier op het gebied van leefstijlgeneeskunde, een absolute aanrader. Dr. Dean Ornish heeft revolutionair onderzoek geleid dat voor het eerst aantoonde dat veranderingen in leefstijl vaak de progressie van veel van de meest voorkomende chronische ziekten ongedaan kunnen maken.
Zijn programma is gebaseerd op veertig jaar onderzoek dat gepubliceerd is in toonaangevende medische en wetenschappelijke tijdschriften. Dit boek is niet alleen wetenschappelijk onderbouwd, maar ook zeer toegankelijk en praktisch toepasbaar. Het is geen theoretisch naslagwerk, maar een inspirerend en motiverend boek dat je direct helpt om gezonde keuzes te maken in je dagelijks leven.
Dit artikel is geschreven door Anouk Bleekemolen. Anouk is aangesloten bij Shit or Shine Mijn Coach, waar je gekwalificeerde coaches en therapeuten vindt die hulp bieden aan mensen die kanker hebben of hebben gehad. Je kunt de profielpagina van Anouk daar bekijken voor meer informatie.
Bronnen:
[1] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34529823/
[2] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34972664/
[3] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25319089/
[4] https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/cancer-carcinogenicity-of-the-consumption-of-red-meat-and-processed-meat
[5] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21674008/
[6] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35934687/
[7] https://nutritionsource.hsph.harvard.edu/carbohydrates/fiber
[8] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24051613/
