Anouk Bleekemolen kreeg na haar behandelingen van de internist te horen dat ze blij moest zijn waar ze stond. De psycholoog vertelde haar dat haar 60% van vroeger haar 100% van nu was. En de fysiotherapeut zei dat ze haar eisen moest bijstellen. Maar Anouk voelde dat er veel meer in zat, dan dat zij zagen. Inmiddels helpt ze ex-kankerpatiënten weer vol in het leven te gaan staan – middels coaching, hypnotherapie en trainingen. In dit blog beantwoordt ze een aantal veelgestelde vragen over hypnotherapie en het herstel na kanker.
Waarom lopen (ex-)kankerpatiënten vaak tegen dezelfde klachten aan?
Dit heeft te maken met de werking van de hersenen en de invloed van langdurige stress. We weten inmiddels dat sommige chemomedicijnen een directe impact hebben op de hersenen en tijdelijk cognitieve functies kunnen beïnvloeden. Misschien ken je de term chemobrein? Dit verwijst naar klachten zoals verminderde concentratie, mentale vermoeidheid en overprikkeling.
Wat interessant is: je hoeft geen chemotherapie gehad te hebben om deze klachten te ervaren. Ook mensen die een misdiagnose kregen en dus nooit behandeld zijn, melden dezelfde problemen. Dit laat zien dat niet alleen medicatie, maar vooral langdurige stress en angst een grote rol spelen.
Langdurige stress activeert een primitief deel van de hersenen, de amygdala, die verantwoordelijk is voor het verwerken van emoties en gevaar. Wanneer de amygdala overactief wordt, verstoort dit de werking van de prefrontale cortex—het deel van de hersenen dat verantwoordelijk is voor logisch nadenken, concentratie en plannen. Dit verklaart waarom je sneller overprikkeld raakt en moeite hebt met helder denken.
Daarnaast speelt ook ontsteking een rol. Na kanker zien we vaak verhoogde ontstekingswaarden in het lichaam, die ook de hersenen kunnen beïnvloeden. Chronische ontstekingen worden in verband gebracht met mentale vermoeidheid, ‘brain fog’ en een verhoogde stressrespons.
Waarom kost onderbewuste stress of angst zoveel energie?
Onze hersenen verbruiken tot wel 25% van onze dagelijkse energie. Wanneer er sprake is van stress, angst of voortdurende alertheid, wordt er nóg meer energie verbruikt. Dit komt doordat je brein in de ‘vecht- of vluchtstand’ blijft staan.
Normaal gesproken is dit mechanisme bedoeld voor acute gevaren—zoals een naderend ongeluk of een snelle reflex om te vluchten. Maar ons brein maakt geen onderscheid tussen een acute dreiging en langdurige mentale stress, zoals zorgen over gezondheid, werk of sociale druk. Hierdoor blijft het lichaam in een constante staat van paraatheid, wat enorm veel energie kost en op den duur leidt tot uitputting.
Bovendien verstoort stress de hormoonhuishouding, met name de productie van cortisol. Een verhoogd cortisolniveau beïnvloedt de manier waarop energie in het lichaam wordt verdeeld en kan ervoor zorgen dat je sneller uitgeput raakt.
De rol van slaap en diepe rust
Onze hersenen moeten ‘uit’ kunnen schakelen om afvalstoffen af te voeren. Dit gebeurt via het glymfatisch systeem, dat vooral actief is tijdens diepe slaap. Als dit systeem niet goed zijn werk kan doen—bijvoorbeeld door chronische stress of een verstoorde slaapkwaliteit—hoopt er letterlijk ‘afval’ op in de hersenen. Dit kan ook mentale mist en vermoeidheid verklaren.
In extreme gevallen kan de hersenactiviteit lokaal worden verlaagd om energie te besparen en het opruimproces door te laten gaan. Dit verklaart waarom je soms ineens ‘uit’ staat en niets meer kunt verwerken.
Hoe helpt hypnose hierbij?
Hypnose werkt op meerdere niveaus. Ten eerste kan het je zenuwstelsel direct in een diepe staat van ontspanning brengen, waardoor je uit die overactieve stressmodus komt. Dit alleen al kan een groot verschil maken in hoe je lichaam energie verdeelt.
Daarnaast werkt hypnose met het onderbewuste, waar overtuigingen, automatische reacties en diepgewortelde patronen liggen opgeslagen. Soms is alleen inzicht al voldoende om een patroon te doorbreken, maar in andere gevallen zijn diepere aanpassingen nodig, zoals het herschrijven van beperkende overtuigingen of het loslaten van vastzittende emotionele blokkades.
Is hypnose een ‘quick fix’?
Ik begrijp helemaal dat het soms ongelooflijk klinkt, of als een quick fix. Heel eerlijk? Ik sta er zelf soms ook versteld van hoe diepgaande veranderingen in relatief korte tijd kunnen plaatsvinden. Maar het is juist géén snelle oplossing in de zin van ‘een pleister op de wond’.
Hypnose werkt direct met de diepere lagen van het brein, en niet alleen op cognitief niveau (zoals praten of analyseren). Omdat het onderbewuste zo’n grote invloed heeft op onze gedachten, gevoelens en fysieke reacties, zijn verandering snel en blijvend.
Anouk heeft onlangs een nieuwe blog geschreven over hypnotherapie na kanker, waarin zij hier dieper op in gaat. Je kunt het blog hier lezen.